An embryologist lifting a cryogenic storage cane from a liquid nitrogen tank, vapor rising
Nieuws over gezinsvorming

Eerste Kamer stemt in met maken van embryo’s voor onderzoek, 38 stemmen tegen 35

Nadat de Tweede Kamer het wetsvoorstel in december 2025 met 90–59 had aangenomen, keurde de Eerste Kamer het op 10 november 2026 goed met een verschil van drie stemmen in een hoofdelijke stemming. Nederland sluit zich aan bij de kleine groep Europese landen waar embryo’s speciaal voor onderzoek mogen worden gemaakt, zodra de wet in werking treedt.

Den Haag, Nederland·30 oktober 2026·Bijgewerkt 11 november 2026

Op 10 november 2026 nam de Eerste Kamer wetsvoorstel 36416 aan. Daarmee wordt het al lang bestaande Nederlandse verbod opgeheven op het maken van menselijke embryo’s speciaal voor wetenschappelijk onderzoek. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 16 december 2025 aan met 90 stemmen tegen 59. Voorstanders zeggen dat dit nodig is om IVF te verbeteren, vroege miskramen beter te begrijpen en genetische ziekten te voorkomen, omdat embryo’s die na IVF overblijven al drie tot vijf dagen oud zijn en niet kunnen worden gebruikt om de allereerste ontwikkelingsstadia te bestuderen. Onderzoek heeft goedkeuring nodig van de landelijke medisch-ethische toetsingscommissie (CCMO), en embryo’s moeten na 14 dagen worden vernietigd. De stemming in de Eerste Kamer was 38 tegen 35, in een hoofdelijke stemming. De wet treedt in werking op een datum die nog bij koninklijk besluit moet worden vastgesteld; tot die tijd blijft het verbod van kracht.

De feiten in het kort
Wetsvoorstel
Initiatiefwetsvoorstel 36416 — opheffing van het tijdelijke verbod op het maken van embryo’s voor onderzoek (Embryowet)
Initiatiefnemers
Jan Paternotte (D66) en Hilde Wendel (VVD); ingediend op 18 september 2023
Stemming Tweede Kamer
Aangenomen op 16 december 2025, 90 stemmen tegen 59
Stemming Eerste Kamer
Aangenomen op 10 november 2026, 38 stemmen tegen 35 (hoofdelijke stemming; 2 senatoren afwezig)
In werking
Op een bij koninklijk besluit vast te stellen datum — nog niet vastgesteld op 11 november 2026
Genoemde doelen
Betere IVF, begrip van vroege miskramen, voorkomen van genetische ziekten
Waarborgen
Ethische goedkeuring door de CCMO voor elk onderzoek; embryo’s worden na 14 dagen vernietigd

Wat de wet verandert

De Nederlandse wet staat al jaren onderzoek toe op embryo’s die na IVF overblijven, maar verbood het maken van embryo’s speciaal voor onderzoek — een verbod dat altijd als tijdelijk werd omschreven. Drie opeenvolgende evaluaties van de Embryowet adviseerden om het op te heffen. Wetsvoorstel 36416, ingediend in september 2023, doet precies dat.

De reden is praktisch. Embryo’s die na IVF overblijven zijn meestal drie tot vijf dagen oud, waardoor ze niet kunnen laten zien wat er gebeurt in de allereerste dagen na de bevruchting — het moment waarop veel IVF-pogingen en vroege zwangerschappen mislukken. Het maken van embryo’s voor onderzoek zou wetenschappers in staat stellen die vroegste stadia rechtstreeks te bestuderen.

De grenzen blijven strikt: elk onderzoek heeft goedkeuring nodig van de CCMO, de landelijke medisch-ethische toetsingscommissie, en embryo’s die voor onderzoek zijn gemaakt moeten na 14 dagen worden vernietigd. De Gezondheidsraad heeft voorgesteld dat die grens naar 28 dagen zou kunnen worden verlengd, maar het wetsvoorstel houdt vast aan 14 dagen.

Waar het nu staat

De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 16 december 2025 aan, met 90 stemmen tegen 59. De Eerste Kamer debatteerde er plenair over op 3 november 2026, waarbij initiatiefnemers Jan Paternotte (D66) en Hilde Wendel (VVD) het verdedigden, en nam het op dinsdag 10 november 2026 aan met 38 stemmen tegen 35 in een hoofdelijke stemming. Twee senatoren waren afwezig.

VVD, D66, SP en Volt stemden voor, samen met het grootste deel van de PRO-fractie en meerdere onafhankelijke senatoren. BBB, PVV, ChristenUnie, FVD, JA21, SGP en 50PLUS stemden tegen. Drie fracties waren verdeeld: één van de zes CDA-senatoren stemde voor terwijl de andere vijf tegen stemden, drie PRO-senatoren stemden tegen, en de twee senatoren van de Partij voor de Dieren stemden ieder anders.

Het wetsvoorstel gaat nu naar de bekrachtiging door de Koning en publicatie. Het treedt in werking op een datum die bij koninklijk besluit wordt vastgesteld; die was op 11 november 2026 nog niet bekendgemaakt. Tot die tijd blijft het in Nederland verboden om embryo’s te maken voor onderzoek.

In een apart traject nam de Tweede Kamer in juni 2026 ook een bredere wijziging van de Embryowet aan, waarmee in het lab gekweekte ‘embryomodellen’ onder de wet worden gebracht. Ook dat wetsvoorstel moet nog door de Eerste Kamer worden goedgekeurd.

De bezwaren

Tegenstanders stellen dat het maken van embryo’s alleen om ze in onderzoek te gebruiken en daarna te vernietigen geen respect toont voor menselijk leven in het vroegste stadium. Pro-life- en christelijke organisaties hebben petities aangeboden aan de Eerste Kamer, en op de dag van het debat is een demonstratie gepland buiten de Eerste Kamer.

Zodra de wet in werking treedt, wordt Nederland een van de relatief weinige Europese landen — waaronder het VK en België — waar embryo’s speciaal voor onderzoek mogen worden gemaakt. In de meeste Europese landen is dit verboden.

Wat het betekent als je IVF ondergaat

Voor de behandeling zelf verandert er niets: dit gaat over onderzoek, niet over wat er in je eigen IVF-traject gebeurt, en je embryo’s kunnen alleen ooit voor onderzoek worden gebruikt met jouw toestemming. De hoop voor de langere termijn is meer inzicht in waarom embryo’s zich niet innestelen — het onderdeel van IVF dat nog steeds het minst wordt begrepen. Onze gids over IVF in Nederland legt uit hoe behandeling en vergoeding nu werken.

Waarom dit belangrijk is
  • Innesteling is de black box van IVFVeel IVF-cycli leveren embryo’s op die er goed uitzien, maar zich nooit innestelen. Onderzoek naar de eerste dagen na de bevruchting is een van de weinige manieren om te achterhalen waarom — en dat is precies wat overgebleven IVF-embryo’s niet kunnen bieden.
  • Een zeldzame Europese positieDe meeste Europese landen verbieden het maken van embryo’s voor onderzoek. De ja-stem van de Eerste Kamer plaatst Nederland naast het VK en België — en maakt het een aantrekkelijkere plek voor voortplantingsonderzoek.
  • Een debat over waarden, niet alleen over wetenschapVoorstanders en tegenstanders zijn het grotendeels eens over de feiten; ze verschillen van mening over hoeveel bescherming een embryo in zijn eerste dagen verdient. Beide standpunten worden oprecht ingenomen — de uitslag van 38–35, met twee verdeelde partijen, laat zien hoe spannend de kwestie blijft.

Vraag je je af wat dit allemaal betekent voor je eigen tijdlijn?

Beantwoord een paar vragen en krijg een persoonlijk plan — de opties die voor jou openstaan, in jouw land, op jouw leeftijd, met de kosten en juridische stappen die echt van toepassing zijn.

Krijg mijn persoonlijke plan
Veelgestelde vragen

Stay connected

New real stories and guides on alternative paths to parenthood.

Occasional updates. Unsubscribe anytime.

Join the conversation on Facebook

Co-parenting, known donors, IVF, surrogacy, chosen family — talk it through with people on a similar path. Our Facebook group is a small, friendly community run by the Family Found team.

Join the Facebook group
Blijf verder kijken